EKoL
10-15-2009, 14:49
Silifke[Only Registered Users Can See Links] Kaşık Oyunları bölgesi içinde bulunmaktadır.Silifke'nin hemen hemen bütün oyunları kaşıkla oynanmaktadır. Halk oyunları üzerinde[Only Registered Users Can See Links] otuz kırk sene önce ilk araştırmalar yapıldıgında karşılıklı iki sıra halinde oynanan karşılamalar yoktu.
Son zamanlarda karşılıklı iki sıra haline dönüşmüş karşılamalara da rastlanmaktadır. Anadolu’nun Akdenize açılan kesimlerinde oynanan danslarda Anadolu insanının günlük yaşamı çeşitli safhalarıyla anlatılmaktadır. Danslar hareketli[Only Registered Users Can See Links]ı ve neşelidir.
Oyunların çogu Davul ve Klarnet eşliginde sürdürülmektedir. Ritim sazı olarak Koltuk davulu[Only Registered Users Can See Links] Şişe ve Fincan kullanıldıgı da rastlanmıştır.Oyunlar Türkiye'nin Akdeniz kıyılarına aittir. Kız ve erkekler karışık oynanır. Oyuncuların her iki elinde kaşık vardır. Bir elde iki kaşık bulunur. Kaşıklar ritm vermek içinde kullanılır.
Dansların Teknik Özellikleri:
Çaya vardım zeybeği (türkülü[Only Registered Users Can See Links] kadın erkek karışık)[Only Registered Users Can See Links] Eski Mengi (dinsel dans[Only Registered Users Can See Links] kadın-erkek karışık)[Only Registered Users Can See Links] Keklik (türkülü-erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Keklik mengisi (dinsel[Only Registered Users Can See Links] karışık[Only Registered Users Can See Links] türkülü)[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs zeybeği ( erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Köroğlu (erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu[Only Registered Users Can See Links] türkülü[Only Registered Users Can See Links] bıçaklı)[Only Registered Users Can See Links] portakal zeybeği (tek[Only Registered Users Can See Links] toplu[Only Registered Users Can See Links] zeybek[Only Registered Users Can See Links] türkülü)[Only Registered Users Can See Links] Silifkenin yoğurdu (karışık[Only Registered Users Can See Links] türkülü[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Silifke Zeybeği ( türkülü[Only Registered Users Can See Links] erkek[Only Registered Users Can See Links] tek)[Only Registered Users Can See Links] Tımbıllı (türkülü[Only Registered Users Can See Links] karışık[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Yayla yolları (türkülü[Only Registered Users Can See Links] karışık)[Only Registered Users Can See Links] yeni mengi (dinsel[Only Registered Users Can See Links] kadın erkek karma)
OYUN ÇEŞİTLERİ:
Çaya Vardım Zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Keklik[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs Zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Portakal zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Silifke'nin yoğurdu[Only Registered Users Can See Links] Silifke zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Tek Zeybek[Only Registered Users Can See Links] Tımbıllı[Only Registered Users Can See Links] Yayla yolları[Only Registered Users Can See Links] Gerali[Only Registered Users Can See Links] Her yanı elmas[Only Registered Users Can See Links] Zeytin dalları[Only Registered Users Can See Links] Silifke'nin koşması[Only Registered Users Can See Links] Türkmen kızı[Only Registered Users Can See Links] Mandilli[Only Registered Users Can See Links] Şerif hanım[Only Registered Users Can See Links] Köroğlu[Only Registered Users Can See Links] Kerem. Ayrıca[Only Registered Users Can See Links] dinsel içerikli olarak[Only Registered Users Can See Links] Tahtacı Türkmenler arasında yapılan Eski mengi[Only Registered Users Can See Links] Yeni mengi[Only Registered Users Can See Links] Keklik mengisi akla gelen danslardır.
Keklik:
Keklik dansının anlamı ile ilgili olarak[Only Registered Users Can See Links] üç değişik varyant bulunmaktadır.Kekliğin sekişi[Only Registered Users Can See Links] kanat çırpışı[Only Registered Users Can See Links] ötüşü[Only Registered Users Can See Links] gerdan kırışı[Only Registered Users Can See Links] zıplayışı anlatılır. Kekliğin taklididir.Keklik[Only Registered Users Can See Links] insan olur[Only Registered Users Can See Links] bir çalının dibinden çıkar. Kaşıklar kanat olur[Only Registered Users Can See Links] ayaklar seker. Bir av doğa oyunudur.Avcıdan kaçan kekliğin taklididir.
Kıbrıs Zeybeği: Coğrafi[Only Registered Users Can See Links] ekonomik ve iktisadi koşullarla bağlantılı olarak[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs'ta bilinen bu dans Silifke'ye taşınmış ve sevilmiştir. Çok hareketli bir zeybektir.
Portakal Zeybeği:
Silifke narenciye bölgesi olduğundan[Only Registered Users Can See Links] portakal oyunlara ilham kaynağı olmuştur. Portakal toplanırken[Only Registered Users Can See Links] karşılıklı türküler söylenir ve portakalın toplanması[Only Registered Users Can See Links] yere düşüp yuvarlanmasın anlatılır. Aldığı isim maddesel anlamda değil mecazi anlamdadır. Türkülerimizin genel olarak sözlerinde geçen meyve adları[Only Registered Users Can See Links] sevgililerin; yanaklarına[Only Registered Users Can See Links] dudaklarına[Only Registered Users Can See Links] gözlerine[Only Registered Users Can See Links] göğüslerine benzetildiği için bu zeybekte de sevgililerin göğsü portakala benzetilmiştir. Dolayısıyla ege'den Güney'e doğru yayılan zeybekler[Only Registered Users Can See Links] Ege'deki kahramanlık öğesini Güney de aşk öğesiyle yumuşatmıştır.
Silifkenin Yoğurdu:
Bu dans eski bir türkmen-yörük dansıdır. Kadın erkek[Only Registered Users Can See Links] karşılık oynar. Silifke ekonomisinde hayvancılığın yeri önemlidir. Oyunun başından sonuna dek[Only Registered Users Can See Links] yoğurdun üretimini gözlemek olasıdır. Yoğurt[Only Registered Users Can See Links] Türkmen yaşantısında önemli yeri olan yiyecektir. Türkmenler[Only Registered Users Can See Links] eski dönemlerde yoğurt yapar bunu satarlardı. Günlük yaşama girerek baş yiyecek olan yoğurt[Only Registered Users Can See Links] türkü ve oyun olarak gelmiş günümüze. Yoğurt[Only Registered Users Can See Links] Türkmen için geçim kaynağı olması nedeniyle büyük bir saygınlığa sahiptir. Bu saygınlık da Türkmenleri[Only Registered Users Can See Links] yoğurdun bereketi için oyun oynamaya yöneltmiştir.
Yayla Yolları:
Kışın bitimi ilkbaharın gelişiyle sahilin sıcağından[Only Registered Users Can See Links] rutubetinden kaçıp yaylaya-serinliğe kuru havaya çıkan Türkmenleri anlatır. Toroslarda yaşayan Türkmenlerin Ortaasya kökenli danslarından biridir. Obaların[Only Registered Users Can See Links] göç alemlerini anlatır. Ali Rıza Yalman'ın Cenupta Türkmen Oymakları isimli kitabında[Only Registered Users Can See Links] özellikle bir yaylaya göç hazırlığının nasıl yapıldığı ayrıntılı bir biçimde kayıtlara geçirilmiştir.
Türkmen Kızı: Eski Türklerin kıtlıktan bolluğa kavuşma törenlerini canlandıran bir oyundur. Türkmen kızlarını günlük yaşamı burada gözlenir.
Sallama: Yaylaya çıkan gençlerin gül bahçelerinde birlikte eğlenmelirini aylatır. Daire şeklinde oynanır.
Ger Ali (Ham Çökelek):
Taşeli bölgesinin uzak dağ köyünde GERALİ isminde bir kişi yaşıyormuş. Gerali'yi herkes sever[Only Registered Users Can See Links] sayar ve tanırmış. Gerali sonradan kendini ortaya atmış[Only Registered Users Can See Links] bir müddet eşkiyalık yapmış[Only Registered Users Can See Links] daha sonra Gerali[Only Registered Users Can See Links] köyünden bir kızla evlenmiş. Anası[Only Registered Users Can See Links] Babası; Acaba oğlumuz yola gelir[Only Registered Users Can See Links] eşkiyalığı bırakır da dürüst bir insan olur mu? düşüncesiyle oğullarını evermişler. Gerali bir müddet Hediye isimli kızla yaşar. Aradan 2-3 ay geçer. Gerali[Only Registered Users Can See Links] Hediye'nin üstüne bir kız daha alır. Böylece iki kadınla evlenir. İkinci karısının adı Duduya'dır. Gerali bu hanımlarıyla yaşar gider. Zaman ilerledikçe[Only Registered Users Can See Links] yaşam koşulları güçleşir ve hanımlarla geçinemez[Only Registered Users Can See Links] eksiklerine yetmez. Birine 3m kumaş alırsa[Only Registered Users Can See Links] öteki bayramlık ister dururmuş. Gerali dayanamaz olmuş ve sonunda işi oyuna[Only Registered Users Can See Links] türküye dökmüş. Döne döne oynamaya başlamış.
Oyunlara eşlik eden müzik aletleri şunlardır:
Davul[Only Registered Users Can See Links] Klarnet Şişe Keman Bağlama Kaşık
Son zamanlarda karşılıklı iki sıra haline dönüşmüş karşılamalara da rastlanmaktadır. Anadolu’nun Akdenize açılan kesimlerinde oynanan danslarda Anadolu insanının günlük yaşamı çeşitli safhalarıyla anlatılmaktadır. Danslar hareketli[Only Registered Users Can See Links]ı ve neşelidir.
Oyunların çogu Davul ve Klarnet eşliginde sürdürülmektedir. Ritim sazı olarak Koltuk davulu[Only Registered Users Can See Links] Şişe ve Fincan kullanıldıgı da rastlanmıştır.Oyunlar Türkiye'nin Akdeniz kıyılarına aittir. Kız ve erkekler karışık oynanır. Oyuncuların her iki elinde kaşık vardır. Bir elde iki kaşık bulunur. Kaşıklar ritm vermek içinde kullanılır.
Dansların Teknik Özellikleri:
Çaya vardım zeybeği (türkülü[Only Registered Users Can See Links] kadın erkek karışık)[Only Registered Users Can See Links] Eski Mengi (dinsel dans[Only Registered Users Can See Links] kadın-erkek karışık)[Only Registered Users Can See Links] Keklik (türkülü-erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Keklik mengisi (dinsel[Only Registered Users Can See Links] karışık[Only Registered Users Can See Links] türkülü)[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs zeybeği ( erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Köroğlu (erkek[Only Registered Users Can See Links] tek[Only Registered Users Can See Links] toplu[Only Registered Users Can See Links] türkülü[Only Registered Users Can See Links] bıçaklı)[Only Registered Users Can See Links] portakal zeybeği (tek[Only Registered Users Can See Links] toplu[Only Registered Users Can See Links] zeybek[Only Registered Users Can See Links] türkülü)[Only Registered Users Can See Links] Silifkenin yoğurdu (karışık[Only Registered Users Can See Links] türkülü[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Silifke Zeybeği ( türkülü[Only Registered Users Can See Links] erkek[Only Registered Users Can See Links] tek)[Only Registered Users Can See Links] Tımbıllı (türkülü[Only Registered Users Can See Links] karışık[Only Registered Users Can See Links] toplu)[Only Registered Users Can See Links] Yayla yolları (türkülü[Only Registered Users Can See Links] karışık)[Only Registered Users Can See Links] yeni mengi (dinsel[Only Registered Users Can See Links] kadın erkek karma)
OYUN ÇEŞİTLERİ:
Çaya Vardım Zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Keklik[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs Zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Portakal zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Silifke'nin yoğurdu[Only Registered Users Can See Links] Silifke zeybeği[Only Registered Users Can See Links] Tek Zeybek[Only Registered Users Can See Links] Tımbıllı[Only Registered Users Can See Links] Yayla yolları[Only Registered Users Can See Links] Gerali[Only Registered Users Can See Links] Her yanı elmas[Only Registered Users Can See Links] Zeytin dalları[Only Registered Users Can See Links] Silifke'nin koşması[Only Registered Users Can See Links] Türkmen kızı[Only Registered Users Can See Links] Mandilli[Only Registered Users Can See Links] Şerif hanım[Only Registered Users Can See Links] Köroğlu[Only Registered Users Can See Links] Kerem. Ayrıca[Only Registered Users Can See Links] dinsel içerikli olarak[Only Registered Users Can See Links] Tahtacı Türkmenler arasında yapılan Eski mengi[Only Registered Users Can See Links] Yeni mengi[Only Registered Users Can See Links] Keklik mengisi akla gelen danslardır.
Keklik:
Keklik dansının anlamı ile ilgili olarak[Only Registered Users Can See Links] üç değişik varyant bulunmaktadır.Kekliğin sekişi[Only Registered Users Can See Links] kanat çırpışı[Only Registered Users Can See Links] ötüşü[Only Registered Users Can See Links] gerdan kırışı[Only Registered Users Can See Links] zıplayışı anlatılır. Kekliğin taklididir.Keklik[Only Registered Users Can See Links] insan olur[Only Registered Users Can See Links] bir çalının dibinden çıkar. Kaşıklar kanat olur[Only Registered Users Can See Links] ayaklar seker. Bir av doğa oyunudur.Avcıdan kaçan kekliğin taklididir.
Kıbrıs Zeybeği: Coğrafi[Only Registered Users Can See Links] ekonomik ve iktisadi koşullarla bağlantılı olarak[Only Registered Users Can See Links] Kıbrıs'ta bilinen bu dans Silifke'ye taşınmış ve sevilmiştir. Çok hareketli bir zeybektir.
Portakal Zeybeği:
Silifke narenciye bölgesi olduğundan[Only Registered Users Can See Links] portakal oyunlara ilham kaynağı olmuştur. Portakal toplanırken[Only Registered Users Can See Links] karşılıklı türküler söylenir ve portakalın toplanması[Only Registered Users Can See Links] yere düşüp yuvarlanmasın anlatılır. Aldığı isim maddesel anlamda değil mecazi anlamdadır. Türkülerimizin genel olarak sözlerinde geçen meyve adları[Only Registered Users Can See Links] sevgililerin; yanaklarına[Only Registered Users Can See Links] dudaklarına[Only Registered Users Can See Links] gözlerine[Only Registered Users Can See Links] göğüslerine benzetildiği için bu zeybekte de sevgililerin göğsü portakala benzetilmiştir. Dolayısıyla ege'den Güney'e doğru yayılan zeybekler[Only Registered Users Can See Links] Ege'deki kahramanlık öğesini Güney de aşk öğesiyle yumuşatmıştır.
Silifkenin Yoğurdu:
Bu dans eski bir türkmen-yörük dansıdır. Kadın erkek[Only Registered Users Can See Links] karşılık oynar. Silifke ekonomisinde hayvancılığın yeri önemlidir. Oyunun başından sonuna dek[Only Registered Users Can See Links] yoğurdun üretimini gözlemek olasıdır. Yoğurt[Only Registered Users Can See Links] Türkmen yaşantısında önemli yeri olan yiyecektir. Türkmenler[Only Registered Users Can See Links] eski dönemlerde yoğurt yapar bunu satarlardı. Günlük yaşama girerek baş yiyecek olan yoğurt[Only Registered Users Can See Links] türkü ve oyun olarak gelmiş günümüze. Yoğurt[Only Registered Users Can See Links] Türkmen için geçim kaynağı olması nedeniyle büyük bir saygınlığa sahiptir. Bu saygınlık da Türkmenleri[Only Registered Users Can See Links] yoğurdun bereketi için oyun oynamaya yöneltmiştir.
Yayla Yolları:
Kışın bitimi ilkbaharın gelişiyle sahilin sıcağından[Only Registered Users Can See Links] rutubetinden kaçıp yaylaya-serinliğe kuru havaya çıkan Türkmenleri anlatır. Toroslarda yaşayan Türkmenlerin Ortaasya kökenli danslarından biridir. Obaların[Only Registered Users Can See Links] göç alemlerini anlatır. Ali Rıza Yalman'ın Cenupta Türkmen Oymakları isimli kitabında[Only Registered Users Can See Links] özellikle bir yaylaya göç hazırlığının nasıl yapıldığı ayrıntılı bir biçimde kayıtlara geçirilmiştir.
Türkmen Kızı: Eski Türklerin kıtlıktan bolluğa kavuşma törenlerini canlandıran bir oyundur. Türkmen kızlarını günlük yaşamı burada gözlenir.
Sallama: Yaylaya çıkan gençlerin gül bahçelerinde birlikte eğlenmelirini aylatır. Daire şeklinde oynanır.
Ger Ali (Ham Çökelek):
Taşeli bölgesinin uzak dağ köyünde GERALİ isminde bir kişi yaşıyormuş. Gerali'yi herkes sever[Only Registered Users Can See Links] sayar ve tanırmış. Gerali sonradan kendini ortaya atmış[Only Registered Users Can See Links] bir müddet eşkiyalık yapmış[Only Registered Users Can See Links] daha sonra Gerali[Only Registered Users Can See Links] köyünden bir kızla evlenmiş. Anası[Only Registered Users Can See Links] Babası; Acaba oğlumuz yola gelir[Only Registered Users Can See Links] eşkiyalığı bırakır da dürüst bir insan olur mu? düşüncesiyle oğullarını evermişler. Gerali bir müddet Hediye isimli kızla yaşar. Aradan 2-3 ay geçer. Gerali[Only Registered Users Can See Links] Hediye'nin üstüne bir kız daha alır. Böylece iki kadınla evlenir. İkinci karısının adı Duduya'dır. Gerali bu hanımlarıyla yaşar gider. Zaman ilerledikçe[Only Registered Users Can See Links] yaşam koşulları güçleşir ve hanımlarla geçinemez[Only Registered Users Can See Links] eksiklerine yetmez. Birine 3m kumaş alırsa[Only Registered Users Can See Links] öteki bayramlık ister dururmuş. Gerali dayanamaz olmuş ve sonunda işi oyuna[Only Registered Users Can See Links] türküye dökmüş. Döne döne oynamaya başlamış.
Oyunlara eşlik eden müzik aletleri şunlardır:
Davul[Only Registered Users Can See Links] Klarnet Şişe Keman Bağlama Kaşık